ABD Tarim Bakanligi USDA, 2005 besin piramidinde, tavsiyelerini insanlarin Tahmini Enerji Ihtiyaci bilgilerine dayandirdi. Tahmini Enerji Ihtiyaci (EER- biz bundan sonra TEI diyecegiz), bazal metabolizma hizina, kisinin hareketlilik derecesine göre bir ilaveyle elde ediliyor.
Bayanlar için
Baylar için
Sekillerde, ortalama boyda kadin ve erkeklerde, yasa ve hareketlilik derecesine göre TEI degerleri ni görüyorsunuz. Mavi sütunlarin alt düzeyi, hareketsiz bir insanin bir günde harcadigi enerjiyi gösteriyor. Günlük yasantisini masa basinda veya ayakta durarak, pek az yürüyerek geçiren insanlarin harcadigi enerji bu. Bu enerji yaklasik olarak bazal metabolizma hizina esit. Bazal metabolizma hizi, uyumayan, fakat tam dinlenme halindeyken vücudun harcadigi enerji miktarina deniyor.
Mavi sütunlarin üst düzeyi, “hareketli” bir insanin TEI’sini gösteriyor. Hareketli insan, “her gün, günde 60 dakika tempolu yürüyüs yapan” diye tarif edilmis. Mavi sütunlarin yaklasik orta kisimlarindan hayalî bir çizgi geçirip düsey eksendeki enerjiyi okursaniz, bu da “orta hareketli insan”in TEI’sine karsilik gelir. “Orta hareketli insan”, “her gün, günde 30 dakika tempolu yürüyüs yapan” tarifine uyanlar.
2005 besin piramidi uygulamasinda ABD Tarim Bakanligi (USDA) tavsiyesi, gerekli besinleri, “besin yogun” gidalardan almak. Bundan kastedilen, meselâ yeterli kalsiyum saglayacak kadar süt grubu (fakat sifir yagli), fonksiyonel besinleri saglayacak kadar sebze ve meyve yemek… Bütün guruplar için alinmasi gereken minimum miktarlar var. “Besin yogun” terimi, bos kalori almadan, gereken besin bilesenlerinin saglanmasini kastediyor. Yeterli temel gidalar alindiktan sonra Tahmini Enerji Ihtiyaci için gerekli kaloriler henüz saglanamamissa- ve ancak o sartla- bazi degisiklikler önerilebiliyor: Süt ürünlerini sifir yagli degil de az yagli kullanmak gibi.
Fakat çagdas yasamda genellikle bu tavsiyelerin tam tersi yapiliyor. “Besin yogun” gidalar yerine “Kalori yogun” gidalar seçiliyor ve Tahmini Enerji Ihtiyaci” fazlasiyla asildigi halde, gerekli besinler henüz alinmamis oluyor. Bol yagli, sekerli gidalar yenip, meyve, sebze, süt gurubuna yer vermemek gibi…
TEI grafiklerinde hemen görünen birkaç özellik var:
Tahmini enerji ihtiyaci 18- 20 yas araliginda en üst düzeye çikiyor ve ondan sonra azalmaya basliyor. Gençlik yeme ve hareket aliskanliklarimizi aynen sürdürmemiz, yas ilerledikçe sismanlamamiza yol açiyor.Kadinlarin enerji ihtiyaci hemen her yasta erkeklerinkinden daha az. 18 yas degerlerinin daha sonrakilerle tam uyusmamasi, gerçek bir özellik degil; 18 yastan önce ve sonra kullanilan tahmini istatistik formullerin farkliligindan kaynaklaniyor.