Tasarim Düzenleme Kaan Türkoğlu
Bebekler emekleme dönemlerinde ev kazalarıyla sık sık karşılaşır. Hangi durumda neler yapmalısınız?
Buruna cisim kaçarsa..
Buruna kaçan cisimler çıkarılmaya çalışmadan önce doktora götürülmelidir. Zira üst solunum yollarında alternatif ağız ve diğer burun deliği gibi bölümler açıkken, bilinçsiz müdahale ile daha derine itilebilen yabancı cisimler boğulmaya yol açabilir.
Elektrik çarpmasında..
Elektrik çarpması sırasında kesinlikle bebeğe dokunmayın. Bebeğiniz hala elektrik kaynağıyla temasta olabilir. Bu durumda ona dokunursanız elektrik size de geçer. Mümkünse elektrik kaynağını kapatın. Eğer mümkün değilse, elektrik geçirmeyen plastik veya tahtadan yapılmış bir araç kullanarak elektrik kaynağını bebekten ve kendinizden uzaklaştırın. Bebeği elektrik kaynağından uzaklaştıktan sonra solunumunu ve nabzını kontrol edin. Bebeğiniz baygınlık veya yüzünün solması gibi şok belirtileri gösteriyorsa onu yatırın. Başı gövdesinden biraz alçakta, bacakları ise yukarıda olsun.
Yanıklarda..
Yanıklarda yanan bölgeyi serin suya sokun. Bebek ağrı duymayıncaya kadar yarım saat kadar devam edin. Soğuk uygulamadan sonra hafif dokunmalarla kurulayın. Ağrının uygulamaya rağmen geçmemesi durumunda derhal bir uzmana başvurun.
Yüksek ateş durumunda..
Yüksek ateş altındaki çocuklara ateş düşürücü verildikten sonra ılık su ile banyo yaptırılması gerekir. Soğuk su banyosu, titremeye ve ateşin daha fazla yükselmesine yol açacağı için kesinlikle önerilmez.
Havale geçiriyorsa..
Eğer çocuk havale nöbeti geçiriyorsa, düz bir zemine yan yatırılarak başı hafifçe arkaya eğilip havale durana dek beklenmelidir. Böyle bir durumda çocuğun kusması daha tehlikeli durumlara neden olabilir. Eğer çocuk kusarsa akciğerlerine kusmuk kaçmaması için onu yan yatırmak gerekir.
Kalp-akciğer canlandırması
Kalp-akciğer canlandırması yapılması gereken çocuklarda, bu işlemi eğer eğitimsiz bir kişi yapmaya kalkarsa, çocuğa daha fazla zarar verebilir. Gereksiz yere yapılacak kalp masajı, atmakta olan bir kalbi durdurabilir. Çok çaresiz durumlarda ağızdan ağıza solunum yapılması, büyük olasılıkla hayat kurtarır.
İlaç veya kimyasal madde içerse..
İlaç ya da kimyasal madde içen çocukları asla kusturmaya çalışmayın. Özellikle tuz ruhu gibi yakıcı kimyasallar kusma sırasında ikinci kez yemek borusunu yakarak ve akciğerlere kaçarak daha ciddi sorunlara yol açar. Böyle bir durumda, acil servise gidin ve yanınıza içilen ilaç ya da kimyasal maddelerin kutularını almayı unutmayın.
Boğaza sert cisim kaçarsa..
Besin ya da yabancı bir cismin boğaza kaçması durumunda çocuk şiddetle öksürmeye başladıysa solunum yolları tıkanmamıştır ve öksürerek bu cismi dışarıya atmak istemektedir. Eğer solunum yolları tıkanırsa, soluk alamadığı için dudakları ve tüm cildi morarmaya, solmaya başlar.
Çocuğu, yüzü yere dönecek şekilde ön kolunuza yatırın; baş gövdeye göre daha alçak tutulmalıdır. Elinizin içiyle el bileği arasını kullanarak omuzları arasında beş kez kuvvetlice vurun. Çocuğun yüzünü yukarıya çevirerek göğüs kemiği üzerine üç parmağınızla şiddetli basılar yapın. Tekrar yüzünü aşağıya çevirerek aynı hareketleri yabancı cisim çıkana ve çocuk nefes almaya başlayana kadar tekrarlayın.
Asla parmağınızı çocuğun ağzına sokarak yuttuğunu çıkartmaya çalışmayın. Bu hareket, solunum yollarının tamamen tıkanmasına ve hayati tehlikeye yol açabilir.
Acil durum öncesinde önlem almak için:
* Büyüme ve gelişmesi sürmekte olan çocuğun düzenli olarak bir çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından izlenmesini sağlayın. Böylece birçok hastalık ağır ve acil durumlara yol açmadan başlangıçta kolaylıkla tedavi edilebilir.
* Aşı programını eksiksiz olarak uygulayın.
* Çocuklar büyüklerinden gördükleri her şeyi taklit etmek ister. Bu nedenle onların önünde ilaç içmekten, baş ağrısı, karın ağrısı gibi şikayetleri dile getirmekten kaçının.
* Evde kullanılan çamaşır suyu, kezzap, lavabo açıcı gibi temizlik malzemelerini açıkta bırakmayın ve bardak plastik şişe gibi ambalajlara koymayın.
* Tüm elektrik prizlerini uygun şekilde kapatın.
* Otomobillerde 12 yaşından küçük çocukları asla ön koltukta oturtmayın ve uygun otomobil koltuklarında kemerin bağlanmış olmasına dikkat edin.
* Spor yaralanmalarına karşı özellikle bisiklet ve kay kaya binerken uygun başlıklar ve dizleri koruyucu giysiler giydirin.
* Acil durumlarda mali sorunların yaşanmaması için; çocukların özel ya da resmi sağlık sigortalarının bulunmasını sağlayın.
* Çocuğunuzu bilinçlendirin. Okula giden her çocuğun anne ve babasının adını söyleyebilmesini, evinin adresini tarif edebilmesini, hatta telefon edebilmesini sağlayın.
İlkyardımda bilinmesi gerekenler
Sağlıklı bir yaşam için hepimizin bilmesi gereken küçük ama önemli detaylar…
Kanama, kırık, bayılma, yanık, böcek sokması ve göze yabancı cisim kaçması gibi her zaman karşılaşabileceğimiz sağlık sorunları ile ilgili bilmeniz gereken ilkyardım kuralları…
KANAMALAR
Vücudun herhangi bir yerinden aşırı kanama varsa bunun bir an önce durdurulması hayati önem taşır.
Kanayan yeri ve etrafını dikkatlice temizleyip, kanama odağının neresi olduğunu tam olarak anlamaya çalışın.
Sargı bezi ya da temiz bir bezle yaranın üzerini tam olarak kapatıp, elinizle kanayan yerin üzerine baskı uygulayın.
Kolu ya da bacağı yukarı doğru ve kalp seviyesinin üzerine kaldırarak, kan akışını dindirmeye çalışın.
Bunu yaparken kaldırdığınız kol ya da bacakta kırık şüphesi olmadığından özellikle emin olun.
Yara yeri üzerine sargı bezi ya da temiz bir bezle basarak tampon uygulayın. Bunun yarayı tamamen örtmesi gerekmektedir. Bastırarak yara yeri üzerinde dikkatlice basınç uygulayın. Daha sonra sargı bezi ile iyice sarın.
Kanamanın halen kesilmediği görülürse, daha kalınca bir tamponu aynı sargı üzerinden iyice sarın. Bunun kanama odağının üzerinde ve aşağı yukarı basınç uygulayacak şekilde olmasına dikkat edin.
Eğer buna rağmen kanama durmuyorsa, kanayan yerin gerisinde, vücuda yakın olan ana atardamarın üzerine elinizle baskı uygulayıp, kan akışının azalmasını sağlayın.
Ana atardamara 19 dk.’dan çok direkt baskı uygulamayın ve damar üzerinde herhangi bir sıkı t urnike ya da bağ bağlamayın.
Hastayı bacakları gövdeden yukarı durumda olacak şekilde yatırarak derhal bir sağlık kurumuna gönderin.
KÜÇÜK DERİ YARALANMALARI VE KANAMALAR
Yara üzerinde pis, kir, toz, toprak varsa öncelikle bunları temizleyin; mümkünse temizve bol suyla yıkayın. Temiz bir sargı bezi ya da bez parçası ile üzerini geçici olarak kapatın. Bir süre yara yerinin üzerine elinizle basınç uygulayarak kanamayı durdurun. Daha sonra temiz bir pamuk parçası ile yaranın üzerini iyice kurulayıp temizleyin. Çıkan kanların oluşturduğu pıhtılar varsa çekip almayın; Bunlar kanamanın durdurulmasını sağlayan oluşumlardır.
Yaranın ve etrafını Betadin solüsyonu ile iyice temizleyin. Bu yaranın mikrop kapmasını engellemeye yarayacaktır.
Varsa yara bandı ile yara yerini tam olarak kapatın. Yara yeri büyükse steril bir gazlı bez ile yara yerini tam olarak kapatıp, sargı bezi ile sarın.
Daha sonra yara iyileşinceye kadar düzenli olarak pansuman uygulayın. Yarada sizi endişelendiren bir durum varsa derhal doktorunuza başvurun.
KIRIKLAR
Kırık şüphesi olan yerde; Ağrı, şişlik, duyarlılık, şekil bozukluğu, fonksiyon bozukluğu, hareket anormalliği (olmaması gereken hareket) görülebilir.
Yapılması gerekenler:
Her zaman öncelikle kanama olup olmadığını kontrol edin. Eğer kanama varsa öncelikle kanamayı kontrol edin ve yarayı sarın.
Kırık olan yerin hareketine izin vermeyin. Gördüğünüz herhangi bir şekil bozukluğunu asla düzeltmeye çalışmayın.
Kırık yerininhareketine izin vermeyecek şekilde kol ya da bacağı atel ile destekleyin. Bunu yaparken her zaman kırık yerinin üzerindeki eklemi de içine alacak şekilde atel uygulaması yapmaya dikkat edin. Eklemin hareketine izin verilmemesi kırık yerinin iyice sabitleştirilmesine olanak sağlayacaktır.
OMURGA VE BOYUN KIRIKLARI
Omurga kırıkları, omurilik zedelenmelerine ve felce neden olabileceği için, daima çok ciddi ve dikkatlice değerlendirilmelidir.
Hastayı sakinleştirip, kesinlikle kımıldamamasını sağlayın. Hareket etmesine engel olacak şekilde vücudunun etrafını giysi, palto vb. şeylerle destekleyin.
Boynunu ve başını hiç oynatmayacak şekilde oldukça dikkatli destekleyin.
Derhal acil tıbbi yardım isteyin.
BAYILMALAR
Bayılanbir kişiyi yere sırtüstü uzatıp, bacaklarını yukarı doğru kaldırın ve rahat nefes almasını sağlayın. Solunum hızını ve nabzını kontrol edin.
Yanıt durumunu değerlendirin. Anormalbir durum varsa derhal tıbbi yardım isteyin.
Hasta kendine gelinceye kadar kontrolünüzü sürdürün.
Hastanın kısa sürede (5-10 dk.) kendine gelmesi beklenir. Gelmiyorsa derhal tıbbi yardım isteyin.
Hasta kendine gelmeye başladıysa onu sakinleştirerek yavaş yavaş oturma konumuna getirin.
Düştüğü sırada herhangi bir yerinin yaralanıp yaralanmadığını kontrol edin.
Yiyecek-içecek vermeyiniz.
YANIKLAR
Yanığın bulunduğu yer ve yanık alanı önemlidir.
Yanığın alanı büyüdükçe şok olasılığı artmaktadır. Vücut yüzeyinin %15’inden fazlasını kapsayan yanıklar ölüm tehlikesi oluşturabilir.
Yanık alanı enfeksiyonlar açısından ciddi bir risk yaratmaktadır.
Çapı 2-3 cm’den büyük, derinin altına kadar inen yanıklar ve elektrik yanıkları mutlaka hastanede doktor kontrolünde tedavi edilmelidir.
Yanık yeri olaydan hemen sonra temiz soğuk bir suyla, mümkünse musluk altında 5-10 dakika tutulmalıdır.
Yanık yerine asla yağ, krem, diş macunu, kolonya, pudro gibi maddeler uygulanmamalıdır.
Eğer yanık yerinde üzerinde içi sıvı dolu küçük kesecikler (veziküller) oluşmuşsa bunları kesnlikle ellemeyin ve patlatmayın.
Yanık nedeni parmak ve ellerde şişme oluşabileceğinden yüzük, saat vb. gibi maddeler çıkarılmalıdır.
Yanık yerinin enfeksiyon açısından ciddi bir risk taşıdığını kesinlikle unutmayın.
Yanık alanını ve etrafını Betadin solüsyonu ile temizleyin.
Temiz bir sargı beziyle yanık yerinin üstünü tam olarak kapatın. Kesinlikle pamuk kullanmayın.
Yanık yerini basınç ve sürtünmeden korumak gereklidir. Bu nedenle yanık yerinin üzerine çok sıkı bandaj uygulamayın.
Yanık pansumanı için derhal bir sağlık kurumuna başvurun.